Το συγκεκριμένο άρθρο από την Καθημερινή της Κυριακής (19/06) το δημοσιεύουμε όχι γιατί συμφωνούμε πλήρως με το περιεχόμενό του, αλλά γιατί περιέχει ενδιαφέροντα σημεία και στοιχεία, άξια προς προβληματισμό και ενημέρωση:
Η πρόσφατη οικονομική κρίση οδήγησε σε μια μεταφορά του χρέους από τον τραπεζικό τομέα στον δημόσιο (στην περίπτωση της Ελλάδας, η ύφεση όχι μόνο δεν έχει σταματήσει, αλλά έχει στην ουσία μεταφερθεί από τον δημόσιο στον τραπεζικό/ιδιωτικό τομέα). Στο βραχυπρόθεσμο μέλλον, οι αγορές θα επικεντρώνονται στην ΟΝΕ και τις τραγικές επιπτώσεις του χρέους της Ελλάδας. Στην ελληνική μυθολογία, ο Ηρακλής έπρεπε να ολοκληρώσει 12 άθλους. Η Ελλάδα μπορεί να απελευθερωθεί από το υπερβολικό δημόσιο χρέος με πέντε.
ΠΡΩΤΟΣ ΑΘΛΟΣ: ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ. Με βάση τα «νούμερα» η Ελλάδα πρέπει να αναδιαρθρώσει έτσι ώστε να αποφύγει τη χρεοκοπία
Η ελληνική οικονομία παραμένει χρηματοδοτούμενη μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2012 μέσω του προγράμματος ενίσχυσης της Ε. Ε. /ΔΝΤ ύψους 110 δισ. ευρώ. Βάσει του προγράμματος λήξης των ελληνικών ομολόγων εκτιμάται ότι η χώρα θα χρειαστεί 25 δισ. ευρώ επιπλέον μεταξύ του πρώτου και δεύτερου τριμήνου του 2012. Λόγω της μεταβλητότητας των αγορών σε συνδυασμό με τη μερική αποτυχία της ολοκλήρωσης των μέτρων λιτότητας, είναι δεδομένο ότι το έλλειμμα δεν θα χρηματοδοτηθεί μέσω έκδοσης περαιτέρω χρέους στις αγορές. Επιπρόσθετα αναμένεται ότι μια προσθήκη στην αρχική χρηματική βοήθεια θα είναι απαραίτητη.
Μέχρι στιγμής τα οικονομικά και χρηματοοικονομικά στοιχεία υποδηλώνουν ότι από το τέλος του 2009 η Ελλάδα προσπαθεί να αποφύγει το αναπόφευκτο.
ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΑΘΛΟΣ: Η ΕΥΡΩΠΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΑΒΕΙ ΤΙΣ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΗΣ αφού σχεδόν 90% του χρέους κρατείται από ευρωπαϊκά ιδρύματα.
Σχεδόν 200 δισ. ευρώ ελληνικού δημοσίου χρέους κρατούνταν εκτός Ελλάδας αλλά εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συνολική έκθεση των γαλλικών τραπεζών προς την Ελλάδα αποτιμάται περίπου στα 51 δισ. ευρώ και για τις γερμανικές στα 68 δισ. ευρώ. Η μεσοσταθμισμένη τιμή των ελληνικών ομολόγων κυμαίνεται μεταξύ 68% και 72% της ονομαστικής τους αξίας, υποδηλώνοντας μια απώλεια μεταξύ 56 και 64 δισ. ευρώ για τους κατόχους του χρέους που κατά κύριο λόγο είναι ευρωπαϊκά ιδρύματα, τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες και συνταξιοδοτικά Tαμεία (28% - 32% του συνολικού διαπραγματευόμενου στις κεφαλαιαγορές χρέους των 200 δισ. ευρώ). Επιπρόσθετα, με την ΕΚΤ να είναι ένας από τους μεγαλύτερους κατόχους ελληνικών ομολόγων (πάνω από 40 δισ. ευρώ) μία πιθανή αναδιάρθρωση χρέους θα οδηγήσει και σε αναγκαστική ανακεφαλαιοποίηση της ΕΚΤ. Κατά τον John Maynard Keynes, αν χρωστάς στην τράπεζα 100 λίρες, είναι δικό σου πρόβλημα, αν χρωστάς 1 εκατομμύριο λίρες, είναι δικό της.
ΤΡΙΤΟΣ ΑΘΛΟΣ: ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΦΟΒΟΣ ΑΝΑΔΙΑΠΛΑΣΗΣ/ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ. Απουσία αμέσων ενεργειών θα έχει αρνητικές συνέπειες για την Ελλάδα.
Από τα περίπου 335 δισ. ευρώ του ελληνικού χρέους το 85% υπόκειται σε ελληνικό δίκαιο. Το κύριο βάρος του χρονοδιαγράμματος λήξης των ομολόγων αυτών είναι στα επόμενα 4 χρόνια με το 32% αυτών να λήγουν μέχρι το 2013 και συνολικά το 50% μέχρι το 2015. Αυτό υποδηλώνει ότι μια αναδιάπλαση θα παρέχει το αναγκαίο περιθώριο ρευστότητας που η Ελλάδα έχει ανάγκη. Με δεδομένο ότι οι θεσμικοί επενδυτές κρατούν περισσότερο του 60% του ελληνικού δημοσίου χρέους (και η πλειονότητα αυτών δεν κάνει mark-to-market τις επενδύσεις αυτές) δυνητικά οι απομειώσεις θα ελεγχθούν και τα ζητήματα ρευστότητας που ανακύπτουν θα μπορούν να αντιμετωπιστούν από την ΕΚΤ ειδικά στη περίπτωση των ελληνικών τραπεζών. Αναδιάπλαση του χρέους με επιμήκυνση για 5 χρόνια (και προκύπτουσα 16%-20% μείωση στο net present value) θα πρέπει να συνδυαστεί με επιπρόσθετη βοήθεια από το ΔΝΤ/Ε. Ε. και πιθανές ενέσεις ρευστότητας από ιδιωτικοποιήσεις στον ελληνικό προϋπολογισμό έτσι ώστε να μειωθούν αισθητά ζητήματα ρευστότητας. Τέλος, η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει άμεσα να πετύχει θετικό πρωτογενές πλεόνασμα για να καταδείξει στους επενδυτές την εμπιστοσύνη της στην επίτευξη μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας.
ΤΕΤΑΡΤΟΣ ΑΘΛΟΣ: ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΒΙΩΣΙΜΩΝ ΚΑΙ ΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ.
Μια αναδιάπλαση μπορεί να λύσει προσωρινά προβλήματα ρευστότητας αλλά δεν θα λύσει το κύριο πρόβλημα της βιωσιμότητας του χρέους. Θα προκαλέσει μια περαιτέρω υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας στο επίπεδο της χρεοκοπίας. Με δεδομένο ότι μια αναδιάπλαση μπορεί να μην είναι επαρκής, ο συνδυασμός της αναδιάπλασης (επιμήκυνση της λήξης των ομολόγων, ενώ οι τράπεζες της Ε. Ε. μειώνουν τις θέσεις τους) και αναδιάρθρωσης (μείωση του χρέους σε διαχειρίσιμα επίπεδα) αποτελεί μια βιώσιμη λύση (όπως στα σχέδια Baker και Brady που χρησιμοποιήθηκαν στη Λατινική Αμερική το 1980 μαθαίνοντας όμως από τα λάθη της ιστορίας). Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι σύμφωνα με την αναφορά του ΔΝΤ η Ελλάδα θα φτάσει το 2013 χρέος ώς ποσοστό του ΑΕΠ ίσο με 160%. Η βιώσιμη διαχειρισιμότητα του χρέους επιτυγχάνεται όταν το ποσοστό αυτό μειωθεί τουλάχιστον στο 80%-60% (ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ενωσης για το 2010 είναι στο 85%). Ο συνδυασμός αυτός θα μπορούσε να προσδώσει περιθώριο χρόνου. Οι Ευρωπαίοι θεσμικοί επενδυτές θα αποδεχτούν ένα «κούρεμα», ενώ τα νέα ομόλογα θα μπορούν να τιτλοποιηθούν από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ΕΜΣ) έτσι ώστε το επιτόκιό τους και οι πληρωμές κεφαλαίου να είναι εξασφαλισμένες.
ΠΕΜΠΤΟΣ ΑΘΛΟΣ: ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΑΠΟΔΕΚΤΟ ΟΤΙ ΘΑ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΡΩ και ότι ο αντίκτυπος θα ελαχιστοποιηθεί μέσω της παροχής πραγματικών επιβεβαιώσεων καθώς και ενός συγκεκριμένου/ξεκάθαρου σχεδίου δράσης.
Η τακτική της παροχής προσωρινών λύσεων που έχει υιοθετηθεί δεν έχει πείσει. Η ελληνική κυβέρνηση αλλά και οι κυβερνήσεις των χωρών της ΟΝΕ πρέπει να αναγνωρίσουν την πραγματικότητα και να παρέχουν απλή και ξεκάθαρη λύση για τη λύση των ζητημάτων δημοσίου χρέους. Περαιτέρω καθυστέρηση θα οδηγήσει σε περισσότερη αστάθεια στην πραγματική οικονομία η οποία υπερκαλύπτει όποια θετικά αποτελέσματα έχουν τα μέτρα λιτότητας των περιφερειακών χωρών της Ευρώπης.
* Ο Rodrigo Olivares-Caminal είναι αναπληρωτής καθηγητής του Οικονομικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου και επισκέπτης καθηγητής στο ALBA Business School.
Ο Ιωάννης Κόκκορης είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Reading.Ο Κυριάκος E. Παπαδάκης είναι οικονομολόγος (B. Sc. London School of Economics, MPhil Cambridge University, UK)
**Δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή της Κυριακής 19.06.2011
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου